Hướng dẫn kiểm định máy nén khí đúng chuẩn

Máy nén khí là thiết bị quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp, nhưng để đảm bảo an toàn lao động và hiệu suất hoạt động, việc kiểm định định kỳ là vô cùng cần thiết. Vậy quy trình kiểm định máy nén khí diễn ra như thế nào để đảm bảo đúng chuẩn và hiệu quả? Bài viết dưới đây, Thiết bị Trường Phát sẽ hướng dẫn bạn chi tiết từng bước, giúp bạn nắm rõ các quy định và thực hiện kiểm định một cách chính xác nhất nhé!

Máy nén khí có cần kiểm định không?

Có, máy nén khí có cần kiểm định và việc này là bắt buộc theo quy định pháp luật Việt Nam, đặc biệt là đối với các bình chứa khí nén.

Máy nén khí, đặc biệt là bình chứa khí nén, hoạt động dưới áp lực cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng như cháy nổ, rò rỉ khí hay hư hỏng thiết bị nếu không được kiểm tra định kỳ. Hơn nữa, việc không tuân thủ kiểm định còn dẫn đến vi phạm pháp luật. 

Vì vậy, kiểm định là vô cùng cần thiết để đánh giá tình trạng máy, phát hiện sớm hư hỏng và đảm bảo thiết bị vận hành an toàn theo tiêu chuẩn.

Xem thêm: Máy nén khí không dầu loại nào tốt? Các loại máy phổ biến

Quy định kiểm định máy nén khí

Quy định kiểm định máy nén khí tại Việt Nam là một hệ thống các văn bản pháp luật và quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc nhằm đảm bảo an toàn lao động và hiệu quả vận hành của thiết bị này. Đây là yêu cầu nghiêm ngặt do máy nén khí, đặc biệt là bình chứa khí nén, là thiết bị chịu áp lực cao.

Các quy định pháp luật chính

Việc kiểm định máy nén khí được căn cứ vào các văn bản pháp luật quan trọng sau:

• Thông tư 53/2016/TT-BLĐTBXH (và các thông tư sửa đổi, bổ sung liên quan): Quy định chi tiết về kiểm định kỹ thuật an toàn lao động đối với máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động.  
• QCVN 01:2008/BLĐTBXH: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động đối với nồi hơi và bình chịu áp lực. Bình chứa khí nén thuộc danh mục này nên phải tuân thủ QCVN 01.
• Các TCVN (Tiêu chuẩn Việt Nam) liên quan: Bao gồm các tiêu chuẩn về thiết kế, chế tạo (TCVN 8366:2010), lắp đặt, sử dụng, sửa chữa và phương pháp thử (TCVN 6155:1996, TCVN 6156:1996) và quy định an toàn vận hành máy nén không khí tĩnh tại (TCVN 9455:2013).

Các trường hợp và thời hạn kiểm định

Máy nén khí và bình chứa khí nén cần được kiểm định trong ba trường hợp chính với các thời hạn quy định cụ thể:

• Kiểm định lần đầu: Bắt buộc phải thực hiện trước khi đưa máy vào sử dụng lần đầu tiên hoặc sau khi lắp đặt.
• Kiểm định định kỳ:
  • Đối với bình chứa khí nén mới sử dụng dưới 12 năm: Thời hạn kiểm định là 3 năm/lần.
  • Đối với bình đã sử dụng trên 12 năm: Thời hạn kiểm định rút ngắn xuống 2 năm/lần.
  • Đối với bình đã sử dụng trên 24 năm (hoặc bình chứa môi chất ăn mòn kim loại, cháy nổ): Thời hạn kiểm định là 1 năm/lần.
  • Thời hạn kiểm định có thể ngắn hơn nếu nhà sản xuất quy định hoặc cơ sở sử dụng yêu cầu, hoặc nếu thiết bị hoạt động trong môi trường đặc biệt.
• Kiểm định bất thường: Được thực hiện khi máy có sự cố nghiêm trọng, hư hỏng, đã được sửa chữa lớn (ảnh hưởng đến kết cấu chịu áp lực), di dời thiết bị hoặc theo yêu cầu của cơ quan chức năng.

Nội dung kiểm định

Quy trình kiểm định máy nén khí bao gồm nhiều bước kiểm tra chuyên sâu để đánh giá toàn diện tình trạng an toàn của thiết bị:

• Kiểm tra hồ sơ và lý lịch thiết bị: Đối chiếu các tài liệu kỹ thuật, lịch sử vận hành, bảo trì, sửa chữa.
• Kiểm tra kỹ thuật bên ngoài và bên trong: Đánh giá tình trạng ăn mòn, khuyết tật, biến dạng, nứt gãy trên bề mặt kim loại và mối hàn, kiểm tra tình trạng cơ cấu che chắn, bảo vệ.
• Kiểm tra các phụ kiện an toàn: Đảm bảo van an toàn, áp kế, rơ le áp suất hoạt động chính xác và đúng chức năng.
• Thử bền (thử thủy lực): Kiểm tra khả năng chịu áp suất của bình chứa khí nén bằng cách bơm chất lỏng đến một áp suất thử nhất định. Thời hạn thử bền thường không quá 6 năm/lần.
• Kiểm tra độ kín: Đảm bảo hệ thống không bị rò rỉ khí.
• Kiểm tra vận hành: Vận hành thử máy để đánh giá các thông số hoạt động và chức năng của các thiết bị an toàn.
• Kiểm tra an toàn điện: Đảm bảo hệ thống điện an toàn và có tiếp địa.

Quy trình kiểm định máy nén khí

Quy trình này được tiến hành bởi các đơn vị kiểm định có đủ năng lực và được Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cấp phép. Dưới đây là các bước cơ bản trong quy trình kiểm định máy nén khí:

Bước 1. Chuẩn bị hồ sơ và hiện trường

Trước khi tiến hành kiểm định, đơn vị sử dụng máy nén khí cần chuẩn bị đầy đủ các tài liệu liên quan và đảm bảo điều kiện hiện trường an toàn:

• Hồ sơ kỹ thuật: Cung cấp đầy đủ lý lịch thiết bị, bản vẽ cấu tạo, bản vẽ lắp đặt, hồ sơ xuất xưởng, các chứng chỉ liên quan (nếu có), nhật ký vận hành, bảo trì và sửa chữa trước đây.
• Điều kiện hiện trường: Đảm bảo máy nén khí và khu vực xung quanh được vệ sinh sạch sẽ, không có vật cản, đủ ánh sáng. Ngắt nguồn điện, xả hết khí nén và nước ngưng trong bình chứa, sau đó thông gió để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người kiểm định khi cần kiểm tra bên trong.

Bước 2. Tiến hành kiểm tra bên ngoài

Kiểm định viên sẽ thực hiện kiểm tra tổng thể bên ngoài máy nén khí và bình chứa:

• Kiểm tra tổng thể: Đánh giá tình trạng chung của máy, kiểm tra các mối hàn, bề mặt kim loại xem có dấu hiệu ăn mòn, biến dạng, nứt gãy hay không.
• Kiểm tra cơ cấu bảo vệ: Đảm bảo các bộ phận che chắn, bảo vệ khớp nối, dây đai truyền động còn nguyên vẹn và hoạt động tốt.
• Kiểm tra phụ kiện an toàn: Kiểm tra số lượng, loại và vị trí lắp đặt của các thiết bị an toàn như van an toàn, áp kế, rơ le áp suất và hệ thống xả nước tự động. Đảm bảo chúng còn hoạt động chính xác và không bị hư hỏng.

Bước 3. Kiểm tra bên trong (đối với bình chứa khí nén)

Đối với bình chứa khí nén, nếu có khả năng tiếp cận và cần thiết, kiểm định viên sẽ kiểm tra bên trong:

• Đánh giá ăn mòn, khuyết tật: Kiểm tra kỹ lưỡng thành bình, các mối hàn bên trong xem có dấu hiệu ăn mòn hóa học, rỉ sét, cặn bẩn tích tụ hay các khuyết tật khác ảnh hưởng đến độ bền.
• Vệ sinh: Đảm bảo bên trong bình sạch sẽ, không có vật lạ.

Bước 4. Thử nghiệm bền và thử nghiệm kín

Đây là hai bước quan trọng để đánh giá khả năng chịu áp lực và độ kín của bình chứa khí nén:

• Thử bền (thử thủy lực): Bình chứa khí nén sẽ được bơm đầy chất lỏng (thường là nước) và tăng áp suất lên một mức thử nghiệm nhất định (cao hơn áp suất làm việc). Áp suất này được duy trì trong một khoảng thời gian để kiểm tra khả năng chịu đựng của bình, phát hiện rò rỉ hoặc biến dạng. Thời hạn thử bền thường không quá 6 năm/lần.
• Thử kín: Sau khi thử bền, hệ thống được xả nước và bơm khí nén ở áp suất làm việc để kiểm tra độ kín của các mối nối, van và đường ống, đảm bảo không có rò rỉ khí.

Bước 5. Kiểm tra chức năng và hoạt động

Kiểm định viên sẽ yêu cầu vận hành máy nén khí để kiểm tra các chức năng và thông số hoạt động:

• Đánh giá thông số: Kiểm tra áp suất làm việc, nhiệt độ, lưu lượng khí nén đầu ra có nằm trong giới hạn cho phép và phù hợp với thiết kế hay không.
• Kiểm tra hoạt động của thiết bị an toàn: Đảm bảo van an toàn nhả khí đúng áp suất cài đặt, rơ le áp suất cắt điện khi vượt quá giới hạn, và các hệ thống bảo vệ khác hoạt động bình thường.
• Kiểm tra an toàn điện: Đảm bảo hệ thống điện, dây dẫn, tiếp địa an toàn, không có nguy cơ chập cháy.

Bước 6. Xử lý kết quả kiểm định

Dựa trên toàn bộ quá trình kiểm tra và thử nghiệm, kiểm định viên sẽ đưa ra kết luận:

• Đạt yêu cầu: Nếu máy nén khí và bình chứa đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn an toàn, đơn vị kiểm định sẽ cấp Giấy chứng nhận kiểm định và dán tem kiểm định lên thiết bị.
• Không đạt yêu cầu: Nếu có bất kỳ lỗi hoặc hư hỏng nào không đảm bảo an toàn, máy sẽ không được cấp chứng nhận. Đơn vị sử dụng cần khắc phục sự cố và yêu cầu kiểm định lại.

Xem thêm: Hướng dẫn kiểm định máy nén khí  đúng chuẩn

Bài viết này, Thiết bị Trường Phát đã cùng bạn đi tìm hiểu về quy định và quy trình kiểm định máy nén khí chi tiết và chính xác dựa trên kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực này. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi chia sẻ sẽ hữu ích với bạn nhé! 

Thiết bị Trường Phát luôn mong muốn mang đến những giá trị thiết thực nhất cho khách hàng, không chỉ qua sản phẩm mà còn qua những thông tin hữu ích và dịch vụ chuyên nghiệp. Nếu bạn đang tìm kiếm những kiến thức chuyên sâu về máy nén khí hay cần tư vấn về kiểm định thiết bị, hãy liên hệ với Trường Phát nhé!

Xem thêm: Máy nén khí Nhật Hitachi 7.5KW-280L ( Áp 14.5Bar)